Co giật mí mắt

Giật mí mắt

Nội dung được rà soát chuyên môn bởi Bác sĩ Ho-Sang Yoon, MD, bác sĩ chuyên khoa thần kinh (board-certified).

Mí mắt cứ giật liên tục khiến nhiều người vừa khó chịu vừa băn khoăn: đây chỉ là hệ quả của những đêm thiếu ngủ, hay là dấu hiệu của điều gì đó nghiêm trọng hơn? Giật mí mắt là tình trạng mí mắt rung hoặc co giật không chủ ý, và phần lớn các trường hợp chỉ mang tính tạm thời. Seoulhoho Hospital, một phòng khám chuyên khoa thần kinh tại Gangdong-gu, Seoul, thăm khám những trường hợp kéo dài không tự hết, khi câu hỏi đặt ra là đây chỉ là giật cơ mí mắt đơn thuần (eyelid myokymia) hay là một tình trạng như co thắt mi (blepharospasm) hoặc co thắt nửa mặt (hemifacial spasm).

Giật mí mắt là gì?

Giật mí mắt là cử động không chủ ý của các cơ mí mắt. Cách phân biệt hữu ích trên lâm sàng là giữa giật tạm thời và giật kéo dài, vì mỗi dạng thường liên quan đến những yếu tố khác nhau.

• Giật tạm thời có thể liên quan đến làm việc quá sức, thiếu ngủ, căng thẳng, áp lực, uống quá nhiều caffeine hoặc thiếu magiê.

• Giật kéo dài có thể liên quan đến hội chứng khô mắt, co thắt cơ mặt hoặc các rối loạn của hệ thần kinh.

• Chẩn đoán thường bao gồm khám mắt và khám thần kinh.

• Với các triệu chứng kéo dài hoặc bất thường, có thể cân nhắc chụp MRI hoặc CT khi cần tìm hiểu nguyên nhân thần kinh.

• Giật mí mắt đơn thuần có thể tự hết sau vài phút đến vài tuần.

Khi nguyên nhân là một rối loạn vận động vùng mặt chứ không phải do mệt mỏi, tình trạng đó đã có tên gọi và nhóm bệnh riêng. Theo mô tả của NINDS, loạn trương lực cơ (dystonia) là tình trạng cơ co thắt không chủ ý, có thể ảnh hưởng đến bất kỳ cơ nào trong cơ thể, và co thắt mi, tức dạng xảy ra ở mí mắt, thuộc nhóm này. Vì vậy, một lần đánh giá chỉ dừng ở lời khuyên "giảm caffeine" là chưa đầy đủ khi tình trạng giật đã kéo dài hoặc bắt đầu lan rộng.

Ai thực hiện đánh giá giật mí mắt tại Seoulhoho Hospital

Bác sĩ Ho-Sang Yoon, M.D.
Giám đốc đại diện (Representative Director) và Bác sĩ thần kinh trưởng (Chief Neurologist)

Bác sĩ Ho-Sang Yoon trực tiếp thăm khám và đánh giá từng bệnh nhân. Phạm vi tư vấn của phòng khám bao gồm run, các triệu chứng vùng mặt và mí mắt cùng những vấn đề thần kinh khác. Giật mí mắt được thăm khám tại khoa thần kinh, cùng nơi với đánh giá liệt mặt.

Ông là bác sĩ chuyên khoa thần kinh (board-certified), tốt nghiệp Dongguk University College of Medicine, hoàn thành chương trình đào tạo chuyên khoa thần kinh tại Dongguk University Hospital, và từng là giảng viên lâm sàng tại Seoul National University Bundang Hospital Sleep/Epilepsy Center cũng như Dongguk University Ilsan Hospital. Ông là hội viên chính thức của Hội Thần kinh Hàn Quốc (Korean Neurological Association), Hội Sinh lý thần kinh lâm sàng Hàn Quốc (Korean Society of Clinical Neurophysiology), Hội Bệnh thần kinh cơ Hàn Quốc (Korean Society of Neuromuscular Disorders), Hội Điện cơ và Chẩn đoán điện Hàn Quốc (Korean Association of Electromyography and Electrodiagnostic Medicine), Hội Viêm não/Viêm thần kinh Hàn Quốc (Korean Society of Encephalitis/Neuroinflammation), Hội Đau đầu Hàn Quốc (Korean Headache Society) và Hội Đột quỵ Hàn Quốc (Korean Stroke Society). Chẩn đoán phân biệt ở đây thuộc về thần kinh cơ: một cơ mí mắt tự giật riêng lẻ không giống với việc cả nửa khuôn mặt cùng co giật, và việc phân biệt này chính là mục đích của buổi thăm khám. Vì mọi buổi thăm khám đều do ông thực hiện, người khám mí mắt cũng chính là người quyết định có cần chụp hình ảnh học hay không.

Các hướng xử trí theo mức độ và nguyên nhân

Phòng khám lựa chọn hướng xử trí theo mức độ và nguyên nhân nền. Các hướng dưới đây là những gì phòng khám mô tả đối với tình trạng này, còn hướng nào được áp dụng sẽ được xác định trong buổi đánh giá.

Tình huống	Hướng xử trí được mô tả
Giật thỉnh thoảng, ngắn hạn	Theo dõi và điều chỉnh lối sống, có thể không cần điều trị y khoa
Giật tạm thời có yếu tố khởi phát xác định được	Nghỉ ngơi đầy đủ, bổ sung magiê, kiểm soát căng thẳng, giảm caffeine
Các vấn đề về mắt góp phần	Xử trí tình trạng khô mắt, mỏi mắt hoặc nguyên nhân liên quan đến thuốc
Triệu chứng kéo dài	Có thể cân nhắc dùng thuốc, tiêm Botox hoặc phẫu thuật, tùy mức độ và nguyên nhân
Nghi ngờ co thắt mi hoặc co thắt nửa mặt	Có thể cân nhắc thêm điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật dựa trên chẩn đoán

Botox hoặc phẫu thuật không phải là lựa chọn thường quy cho tình trạng giật mí mắt đơn thuần, tạm thời, và phòng khám nêu rõ điều này. Khi Botox được sử dụng, thuốc được tiêm với lượng nhỏ quanh các cơ mí mắt bị ảnh hưởng và thường không cần gây mê toàn thân.

Dịch vụ này có chỉ định và chống chỉ định. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi thực hiện

Ai có thể cân nhắc đánh giá giật mí mắt?

• Người bị giật mí mắt kéo dài hoặc thường xuyên.

• Người vẫn bị giật dù đã nghỉ ngơi đủ, kiểm soát căng thẳng hoặc giảm caffeine.

• Người bị giật kéo dài vài tuần.

• Người cảm thấy phiền toái vì giật mí mắt, bị ảnh hưởng thị lực hoặc sinh hoạt hằng ngày.

• Người bị giật mí mắt kèm theo các cử động khác trên khuôn mặt hoặc triệu chứng ở mắt.

• Người có tình trạng giật lan ra ngoài vùng mí mắt.

Người chỉ thỉnh thoảng bị giật trong thời gian ngắn và tự hết khi nghỉ ngơi hoặc giảm các yếu tố khởi phát có thể không cần điều trị y khoa, và đó là một kết quả hoàn toàn chính đáng của buổi tư vấn chứ không phải lý do để tránh đi khám. Bất kỳ ai có tình trạng giật bất thường, lan rộng hoặc kèm các dấu hiệu thần kinh đều nên được đánh giá y khoa phù hợp trước khi bắt đầu bất kỳ điều trị nào.

Quá trình thăm khám, phục hồi và mốc thời gian thường gặp

• Trao đổi về đặc điểm và thời gian kéo dài của tình trạng giật mí mắt.

• Xem xét các nguyên nhân tạm thời và kéo dài có thể có.

• Xác định xem theo dõi và điều chỉnh lối sống có phù hợp hay không.

• Nếu triệu chứng kéo dài, trao đổi các hướng xử trí dựa trên nguyên nhân nghi ngờ và mức độ.

Một lần thăm khám thường chỉ cần một buổi đánh giá. Với tình trạng giật không phức tạp, phần chuẩn bị chính là những biện pháp đôi khi cũng giúp tình trạng này tự hết: ngủ đủ giấc, giảm caffeine, kiểm soát căng thẳng, ăn uống cân bằng và chú ý đến tình trạng mỏi mắt hoặc khô mắt. Nếu bạn đã thử những biện pháp này mà không thấy thay đổi, hãy cho bác sĩ biết, vì thông tin đó có ý nghĩa chẩn đoán: nó giúp chuyển trường hợp của bạn từ nhóm tạm thời sang nhóm kéo dài.

Giai đoạn	Thời gian
Buổi đánh giá	Một lần thăm khám
Giật mí mắt đơn thuần	Có thể tự hết sau vài phút đến vài tuần
Tiêm Botox, nếu được khuyến nghị	Thời gian ngắn, thực hiện trong một lần thăm khám ngoại trú
Cải thiện sau khi tiêm Botox	Thường bắt đầu trong vài ngày, thường dễ nhận thấy trong khoảng 3–6 ngày
Thời điểm đạt hiệu quả cao nhất	Có thể đạt đỉnh vào khoảng hai tuần
Thời gian kéo dài của tác dụng	Khoảng 3–4 tháng, tùy tình trạng và đáp ứng của từng cá nhân
Tiêm nhắc lại	Thường cần thực hiện lại sau 3–4 tháng

Giật mí mắt tạm thời có thể cải thiện khi nghỉ ngơi đủ, kiểm soát căng thẳng, giảm caffeine và các biện pháp hỗ trợ khác. Khi triệu chứng kéo dài, việc điều trị có thể giúp kiểm soát tình trạng giật tùy theo nguyên nhân và mức độ, và hiệu quả phụ thuộc vào tình trạng cơ thể của từng cá nhân.

Chăm sóc sau khám mang tính hỗ trợ: nghỉ ngơi đầy đủ, kiểm soát căng thẳng bằng tập thể dục hoặc hít thở sâu, ăn uống cân bằng, đeo kính râm khi trời nắng và chườm ấm vùng mắt khoảng mười lăm phút. Với bệnh nhân từ nơi khác đến, một buổi đánh giá thông thường hoặc điều trị ngoại trú nhìn chung không đòi hỏi phải lưu trú qua đêm vì lý do y tế. Với tiêm Botox ngoại trú không có biến chứng, thường không cần giai đoạn hồi phục hay nằm viện, tuy nhiên thời gian lưu trú cần thiết cuối cùng vẫn phụ thuộc vào kết quả đánh giá và điều trị được thực hiện.

Các hướng xử trí có thể bao gồm nghỉ ngơi đầy đủ, bổ sung magiê, điều chỉnh lối sống, dùng thuốc, tiêm Botox hoặc phẫu thuật, tùy theo mức độ và nguyên nhân. Bệnh nhân từ Hoa Kỳ thường tìm đến thăm khám khi tình trạng giật đã kéo dài, tái phát hoặc gây khó chịu, khi ảnh hưởng đến thị lực hoặc sinh hoạt hằng ngày, hoặc khi kèm theo các cử động khác trên khuôn mặt. Nói cách khác, đó là lúc những lời giải thích thông thường không còn đủ.

Dịch vụ này có chỉ định và chống chỉ định. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi thực hiện

Kết hợp đánh giá giật mí mắt với các dịch vụ khác

• Xử trí khô mắt và mỏi mắt. Được xem là các yếu tố góp phần chứ không phải những vấn đề riêng biệt.

• Đánh giá liệt mặt. Các triệu chứng liên quan đến dây thần kinh mặt được đánh giá trong cùng một khoa.

• Căng thẳng và giấc ngủ. Thiếu ngủ là một yếu tố góp phần được nêu rõ, và dịch vụ về giấc ngủ của phòng khám sẵn sàng hỗ trợ khi giấc ngủ là vấn đề nền.

• Rà soát thuốc đang dùng. Các nguyên nhân liên quan đến thuốc là một phần được cân nhắc trong buổi đánh giá.

• Hình ảnh học thần kinh. Có thể cân nhắc chụp MRI hoặc CT khi cần tìm hiểu nguyên nhân thần kinh.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về Seoulhoho Hospital hoặc liên hệ phòng khám của chúng tôi.

An toàn, độ chính xác và tiêu chuẩn của phòng khám

Đau đầu dữ dội đột ngột, yếu hoặc tê một bên cơ thể đột ngột, đột ngột khó nói hoặc khó hiểu lời nói, đột ngột mất thị lực, hoặc co giật lần đầu trong đời là các tình huống cấp cứu y tế. Hãy gọi dịch vụ cấp cứu tại địa phương thay vì đặt lịch khám ngoại trú.

Giật mí mắt đơn thuần nhìn chung vô hại, và giật cơ mí mắt đơn thuần (eyelid myokymia) nhìn chung lành tính. Trang này không nhằm khiến vấn đề nghe có vẻ khác đi. Hai điểm an toàn thực sự cần lưu ý hẹp hơn nhiều. Thứ nhất, tình trạng giật kéo dài hoặc lan rộng đôi khi có thể là dấu hiệu của một tình trạng khác, như co thắt mi hoặc co thắt nửa mặt, và nên được đánh giá y khoa thay vì chỉ xử trí lâu dài bằng các biện pháp điều chỉnh lối sống. Thứ hai, khi sử dụng Botox, có thể xảy ra các tác dụng tạm thời liên quan đến mũi tiêm: sụp mí mắt, kích ứng mắt, yếu các cơ mặt lân cận, đau nhức hoặc bầm tím. Bản thân tình trạng giật mí mắt thường không gây đau, còn mũi tiêm có thể gây khó chịu thoáng qua hoặc đau nhẹ.

Cách giảm nguy cơ mà phòng khám nêu ra thiên về chẩn đoán hơn là thủ thuật: xác định nguyên nhân và phân biệt giật cơ mí mắt đơn thuần với các tình trạng thần kinh hoặc về mắt khác, kèm đánh giá chuyên khoa hoặc hình ảnh học thêm khi triệu chứng kéo dài hoặc không điển hình. Trước khi đến khám, bạn nên giảm hoặc tránh các yếu tố góp phần đã biết, gồm quá nhiều caffeine, thiếu ngủ, căng thẳng nhiều và bất kỳ yếu tố khởi phát cá nhân nào bạn đã nhận ra.

Các buổi thăm khám được hỗ trợ bởi công nghệ dịch thuật thời gian thực bằng AI (kính thông minh). Đây chỉ là công nghệ hỗ trợ, không thay thế dịch vụ phiên dịch y khoa chuyên nghiệp. Seoulhoho Hospital là cơ sở y tế đã đăng ký tại Hàn Quốc với số đăng ký kinh doanh 287-93-01985, đồng thời là cơ sở y tế đã đăng ký thu hút bệnh nhân nước ngoài (Registered Medical Institution for Attracting Foreign Patients), được Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc chứng nhận theo Đạo luật Mở rộng Y tế ra nước ngoài và Thu hút Bệnh nhân nước ngoài. Về kiểm soát chất lượng, bác sĩ thần kinh điều trị có chứng nhận kiểm soát chất lượng về điện não đồ (EEG) và đa ký giấc ngủ (polysomnography). Phòng điều trị là phòng riêng, mỗi lần một người.

Tóm tắt nhanh

• Phần lớn giật mí mắt là tạm thời và liên quan đến giấc ngủ, căng thẳng, caffeine, áp lực hoặc magiê.

• Giật kéo dài là lý do nên đi khám: khô mắt, co thắt cơ mặt và các rối loạn hệ thần kinh có thể nằm phía sau.

• Việc thăm khám giúp phân biệt giật cơ mí mắt đơn thuần với co thắt mi và co thắt nửa mặt.

• Botox và phẫu thuật không phải là lựa chọn thường quy cho tình trạng giật tạm thời, đơn thuần.

• Khi sử dụng Botox, cải thiện thường bắt đầu trong vài ngày và tác dụng kéo dài khoảng ba đến bốn tháng. Kết quả có thể khác nhau tùy thuộc vào tình trạng của từng cá nhân.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào giật mí mắt đáng để đi khám?

Khi tình trạng này kéo dài, đặc biệt là vài tuần, hoặc không cải thiện sau khi nghỉ ngơi, giảm căng thẳng và cắt giảm caffeine. Bạn cũng nên đi khám khi giật mí mắt ảnh hưởng đến thị lực hoặc sinh hoạt hằng ngày, hoặc khi kèm theo các cử động khác trên khuôn mặt hay các triệu chứng ở mắt.

Giật mí mắt có nguy hiểm không?

Giật mí mắt đơn thuần nhìn chung vô hại, và giật cơ mí mắt đơn thuần được mô tả là lành tính. Ngoại lệ là tình trạng giật kéo dài hoặc lan rộng, đôi khi có thể là dấu hiệu của một tình trạng khác như co thắt mi hoặc co thắt nửa mặt, và nên được đánh giá thay vì chịu đựng.

Nguyên nhân gây giật mí mắt là gì?

Giật tạm thời liên quan đến làm việc quá sức, thiếu ngủ, căng thẳng, áp lực, uống quá nhiều caffeine hoặc thiếu magiê. Giật kéo dài liên quan đến hội chứng khô mắt, co thắt cơ mặt hoặc các rối loạn hệ thần kinh. Việc xác định bạn thuộc nhóm nào chính là mục đích của buổi đánh giá.

Tôi có cần chụp chiếu không?

Thường là không. Chẩn đoán thường bao gồm khám mắt và khám thần kinh, và chụp MRI hoặc CT chỉ được cân nhắc với các triệu chứng kéo dài hoặc bất thường khi cần tìm hiểu nguyên nhân thần kinh. Buổi thăm khám được thực hiện trước và quyết định việc chụp hình ảnh học có thêm giá trị hay không.

Tôi có nên tiêm Botox không?

Không áp dụng cho giật mí mắt đơn thuần, tạm thời, vì phòng khám nêu rõ Botox và phẫu thuật không phải là lựa chọn thường quy trong trường hợp đó. Khi triệu chứng kéo dài, có thể cân nhắc dùng thuốc, tiêm Botox hoặc phẫu thuật tùy theo mức độ và nguyên nhân, và quyết định này được đưa ra sau khi có chẩn đoán.

Nếu dùng Botox thì bao lâu sẽ có tác dụng và kéo dài trong bao lâu?

Cải thiện thường bắt đầu trong vòng vài ngày, với mức giảm nhẹ thường dễ nhận thấy trong khoảng ba đến sáu ngày, và tác dụng có thể đạt đỉnh vào khoảng hai tuần. Tác dụng kéo dài khoảng ba đến bốn tháng tùy tình trạng và đáp ứng của từng cá nhân, sau đó có thể cần tiêm nhắc lại. Việc dùng thuốc luôn theo chỉ định của bác sĩ.

Tôi có thể làm gì tại nhà?

Nghỉ ngơi đầy đủ, kiểm soát căng thẳng bằng tập thể dục hoặc hít thở sâu, ăn uống cân bằng, đeo kính râm khi trời nắng và chườm ấm vùng mắt khoảng mười lăm phút. Giảm caffeine và xử trí tình trạng khô hoặc mỏi mắt là hai thay đổi có nhiều khả năng giúp ích nhất với tình trạng giật tạm thời.

Tôi có cần ở lại qua đêm hoặc hoãn việc bay không?

Với buổi đánh giá thông thường hoặc điều trị ngoại trú, nhìn chung không cần lưu trú qua đêm vì lý do y tế, và với tiêm Botox ngoại trú không có biến chứng thì thường không cần giai đoạn hồi phục. Thời gian lưu trú cần thiết còn phụ thuộc vào kết quả đánh giá và điều trị được thực hiện.

Đặt lịch tư vấn tại Seoulhoho Hospital

Nếu bạn cần được đánh giá và tư vấn về giật mí mắt tại Gangdong-gu, Seoul, hãy liên hệ Seoulhoho Hospital. Địa chỉ: Gangdong-gu, Seoul. Điện thoại: +82-2-441-1190. Giờ mở cửa: Thứ Hai, Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu từ 09:00–20:00; Thứ Tư và Thứ Bảy từ 09:00–13:00; nghỉ trưa từ 13:00 đến 14:00; nghỉ Chủ Nhật và các ngày lễ. Khi liên hệ, bạn hãy cho phòng khám biết tình trạng giật đã kéo dài bao lâu và có cử động nào khác ngoài mí mắt hay không.

Lưu ý

Thông tin y khoa do Seoulhoho Hospital cung cấp chỉ nhằm mục đích tham khảo chung và không thay thế việc tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị của chuyên gia y tế có trình độ. Mức độ phù hợp của phương pháp điều trị và kết quả có thể khác nhau ở mỗi người. Vui lòng liên hệ bệnh viện để được tư vấn y khoa phù hợp với tình trạng của riêng bạn.